Cây Thuốc Nam

Cây Sa Nhân

cây sa nhân

Tên Gọi:

Sa Nhân, tên khoa học: Fructus amomi – Thuộc họ Gừng

Mô Tả

Cây thảo, sống lâu năm, cao 1,5 – 2,5m. Thân rễ mọc bò lan trên mặt đất. Lá mọc so le thành hai dãy, hình mác, dài 23 – 30cm, rộng 5-6cm, gốc hình nêm, đầu nhọn, mép nguyên, hai mặt nhẵn, mặt trên bóng; lưỡi bẹ mỏng, xẻ đôi; cuống lá dài 5-10mm.

Cụm hoa mọc từ thân rễ thành bông, có 5 – 7 hoa màu trắng; lá bắc ngoài hình bầu đục, màu nâu, lá bắc trong dạng ống; đài dài 1,5cm, có 3 răng nhọn; tràng hình ống dài 1,3 – 1,5cm, chia 3 thùy, mặt ngoài có lông thưa, thùy giữa hình trứng ngược, hai thùy bên hẹp; cánh môi gần tròn, đưòng kính 2 – 2,6cm, lõm, mép màu vàng, giữa có sọc đỏ, đầu cánh môi xẻ hai thùy nhỏ gập ra phía sau, không có nhị lép, chỉ nhị dài hơn bao phấn; bầu hình trụ tròn, hơi phình ở giữa, có lông trắng.

Quả hình cầu, màu tím, đường kính 1,3-2cm, mặt ngoài có gai ngắn, chia 3 ô; hạt có áo, đa dạng, đường kính 3-4 mm. Mùa hoa quả : gần như quanh năm. Nhiều loài khác cũng mang tên sa nhân và được dùng như Amomum vespertilio Gagnep. (sa nhân thầu dầu), A. mengtzense Tsai Chen (sa nhân khế), A. pavieanum Gagnep. (sa nhân sung), A. schmidtii Gagnep. (sa nhân hồi), A. aurantiacum H. T. Tsai (sa nhân đỏ), A. biflorum Jack, (sa nhân hai hoa), A. repens Sonn. (sa nhân trúc sa), A. repoense Pierre (sa nhân cánh) (Nguyễn Chiều, Trần Công Khánh, Trần Văn Ơn).

Hạt sa nhân hay (dương xuân sa) là vị thuốc nam chuyên điều trị bệnh về đường tiêu hóa. Tìm hiểu về công dụng và cách dùng vị thuốc sa nhân, địa chỉ mua bán hạt sa nhân sạch chất lượng.

Hạt sa nhân hay còn gọi là hạt đậu khấu, súc sa mật, dương xuân sa, thảo quả là một ttrong những loại thực phẩm đồ uống ưa thích do có nhiều tinh dầu và dưỡng chất quý. Ngày nay các nhà khoa học còn tìm ra nhiều tác dụng quý cho sức khỏe của loại hạt này nhất là cho hệ tiêu hóa bởi vậy hạt sa nhân ngày càng được nhiều người ưa chuộng.

Khu Vực Phân Bố

Chi Amomum Roxb. có khoảng 250 loài trên thế giới, phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt đới, đặc biệt là khu vực nhiệt đới Đông Nam và Nam Á. Ở Việt Nam, có khoảng 30 loài; Borneo 30 loài, Java 13 loài; Malaysia 18 loài… Sa nhân tím có vùng phân bố từ đảo Hải Nam Trung Quốc, đến vùngTrung Lào và Việt Nam. Ở Việt Nam, sa nhân tím phân bố tập trung nhất ở các tỉnh Tây Nguyên. Những điểm có nhiều sa nhân tím nhất là huyện M’Đrắc (Đắc Lắc); An Khẽ và K’Bang (Gia Lai); Vĩnh Thạnh (Bình Đình); Sông Hinh (Phú Yên); Ba Tơ (Quảng Ngãi)… Ở đây sa nhân tím mọc tuơng dối tập trung xen lẫn với loài sa nhân trắng, trên diện tích hàng ngàn hécta rừng. Trong khi đó, ở các tỉnh phía Bắc như Phú Thọ, Thái Bình, Hoà Bình, Hải Dương, sa nhân tím mọc vối trữ lượng ít ở trạng thái hoang dại hoặc trồng ở vườn. Sa nhân tím là cây ưa ẩm, chịu bóng (20 – 50%) và ưa sáng trong trường hợp mọc thành những quần thể lớn thuần loài trên đất sau nương rẫy.

Cách Thu Hái, Chế Biến

. Sa nhân tím có hoa quả gần như quanh năm. Tuy nhiên, ở nhiều nơi cây có 2 vụ hoa quả trong năm. Ở vụ xuân – hè, hoa bắt đầu từ giữa tháng 3, quả già vào khoảng tháng 6-7, đây là vụ hoa quả chính. Vụ hoa quả phụ bắt đầu khoảng tháng 7, quả già vào tháng 11. Hoa quả chỉ sinh ra từ gốc những cây sau 1 năm tuổi. Cây trồng được 16 – 20 tháng tuổi, có 28,2 – 40% số nhánh có hoa quả. Trong quần thể sa nhân tun trồng lâu năm (3-5 năm) hay trong quần thể tự nhiên, tỷ lệ số nhánh có hoa quả có thể là 70%..

Quả, thu hái vào tháng 6-9, phơi khô.

Quả Sa Nhân

Quả Sa Nhân

Thành phần hóa học

Quả sa nhân chứa tinh đầu với hàm lượng khoảng 0,65%. Thành phần tinh dầu gồm a pinen, camphor; p pinen, caren-3 và Iimonen-borneol.

Tính vị

Quả sa nhân tím vị cay, tính ấm, mùi thơm, vào kinh tỳ, vị, thận, có tác dụng tán hàn, tán ihấp, hành khí, khai vị, tiêu thực, kích thích tiêu hóa.

Công dụng

  • Điều hòa khí huyết trong cơ thể
  • Tác dụng bổ tỳ vị, tăng cường chức năng tiêu hóa, giúp tiêu hóa tốt hơn
  • Tác dụng điều trị viêm dạ dày, đại tràng mãn tính
  • Tác dụng điều trị răng đau nhức, sâu răng
  • Điều trị bệnh xơ gan cổ trướng
  • Chữa tê thấp